Stoomstrijkijzers zijn fantastisch, totdat je een sissend geluid hoort en je merkt dat de stoom er amper nog uitkomt.
▶Inhoudsopgave
Het is een van die frustrerende huishoudelijke problemen die je dag stillegt. Je staat klaar met je favoriete overhemd, maar je stoomstrijkijzer besluit om het op een spugen te zetten of gewoon niets te doen.
Het eerste wat je je dan afvraagt: ligt dit aan het water dat ik gebruik of is mijn apparaat gewoon stuk? Laten we dit direct oplossen, want meestal is het een simpele fix.
De boosdoener ontrafeld: kalk is de vijand nummer één
De hoofdreden waarom stoomgaten verstopt raken, is kalk. In Nederland en België hebben we relatief hard water.
Dat betekent dat er veel kalkdeeltjes (calcium en magnesium) in het water zitten. Wanneer je water verwarmd wordt, blijven deze deeltjes achter als een wit, korrelig residu. Na verloop van tijd bouwt deze kalk zich op in de kleine openingen van je strijkijzer.
Het is net als aderverkalking, maar dan voor je huishoudapparaat. Als je water heel hard is (soms meer dan 8 Duitse hardheid), gebeurt dit proces veel sneller.
Je merkt het niet direct, maar na een paar maanden intensief gebruik zit de boel verstopt. Het water kan er niet meer doorheen, de druk bouwt op en het apparaat begint te lekken of stoomt niet meer.
Ligt het aan het water of het apparaat?
Om direct antwoord te geven op de titelvraag: in 90% van de gevallen ligt het aan het water, niet aan het apparaat.
Een modern stoomstrijkijzer van bijvoorbeeld Tefal of Philips gaat jaren mee als je er goed voor zorgt. De techniek is robuust. Het probleem zit hem in de chemische samenstelling van het water dat je er doorheen pompt.
Echter, de reden dat je apparaat sneller verstopt raakt dan dat van je buurman, kan wel te maken hebben met het type apparaat. Goedkopere modellen hebben vaak kleinere stoomkanalen en een minder efficiënt ontkalkingsmechanisme.
Duurdere modellen hebben vaak speciale filters of een groter waterreservoir dat de kalk beter kan opvangen.
Toch is de grootste factor nog steeds hoe je het water behandelt voordat het het apparaat in gaat.
De gevaren van kraanwater versus gedestilleerd water
Veel mensen grijpen zonder na te denken naar de kraan. Handig, maar het is een garantie voor problemen bij stoomapparaten.
Waarom kraanwater problemen geeft
Zoals gezegd: kalk. Maar het is meer dan alleen kalk. Kraanwater bevat mineralen en soms ook kleine onzuiverheden die de filters van je apparaat kunnen verstoppen.
Als je in een regio woont met extreem hard water (zoals delen van Utrecht of Limmond), dan kun je soms al na een paar weken problemen zien optreden.
Er is een fabeltje dat je geen kalkaanslag krijgt als je het water direct verdampt. Dat klopt niet helemaal. De kalkdeeltjes blijven achter in het reservoir en de zool van het strijkijzer. Zelfs als je hem regelmatig leegmaakt, blijft er een laagje achter dat uiteindelijk hard wordt.
De voordelen van gedestilleerd water
Gedestilleerd water is water waar alle mineralen uit zijn verwijderd. Geen kalk, geen magnesium, niks.
Als je dit gebruikt, gebeurt er chemisch gezien niets wanneer het verdampt. Er blijft geen residu achter. Dit is de gouden standaard voor stoomapparaten.
Veel merken raden het zelfs verplicht aan in hun handleiding. Als je een strijkijzer van Rowenta of Ariete gebruikt, check dan even de handleiding; vaak staat er expliciet dat je alleen gedestilleerd water mag gebruiken om de garantie te behouden.
Een bijkomend voordeel is dat je apparaat langer meegaat. De verwarmingselementen blijven schoon en de stoomkanalen blijven open. Je voorkomt lekkages die ontstaan door opgebouwde druk achter kalkpropjes.
Wat te doen bij een verstopt stoomgat?
Als je apparaat al verstopt is, helpt het niet om ineens over te stappen op gedestilleerd water; je moet de boel eerst schoonmaken.
Stap 1: Ontkalken met azijn
Hieronder een simpele aanpak die werkt zonder ingewikkelde chemicaliën. Azijn is je beste vriend.
Meng een-op-een witte azijn met water. Giet dit in het reservoir en zet het strijkijzer aan. Laat het water verwarmen en zet de stoomfunctie aan totdat de tank leeg is. De azijn lost de kalk op die ervoor zorgt dat je stoomstrijkijzer bruin water geeft.
Doe dit bij voorkeur boven de gootsteen of buiten, want de geur kan even aanwezig zijn.
Let op: sommige moderne strijkijzers hebben een speciale "anti-calc"-functie. Bij merken zoals Tefal werkt dit vaak met een klontje dat je in het water doet. Dit is handig, maar als je merkt dat je stoomstrijkijzer niet goed opwarmt, werkt de azijn-methode vaak beter omdat het direct in contact komt met de kalk.
Stap 2: De naald-truc
Als de stoom nog steeds niet wil, zijn de gaten waarschijnlijk nog verstopt met hardnekkige kalkresten. Zoek een naald of een nietje.
Wees voorzichtig en steek deze voorzichtig in het gaatje. Doe dit niet met geweld, want je kunt de coating van de zool beschadigen (zeker bij teflon-strijkijzers).
Stap 3: De zelfreinigende functie
Met een beetje gevoel prik je de kalk los. Veel nieuwe strijkijzers hebben een "self-clean" of "anti-calc" knop. Als je deze regelmatig gebruikt (bijvoorbeeld elke week), vertraag je de verstopping aanzienlijk.
Het is een simpele handeling: water in, knop indrukken, wachten tot het water uit de gaten spuit. Doe dit boven de gootsteen, want het kan spetteren.
Hoe voorkom je verstoppingen in de toekomst?
Voorkomen is beter dan genezen, zeker bij stoomapparaten. Het kost je amper moeite en het bespaart je een hoop frustratie.
De allerbelangrijkste tip: gebruik gedestilleerd water. Koop een fles van 5 liter bij de supermarkt of drogist. Dat kost een paar euro en gaat maanden mee.
Het voorkomt 99% van alle kalkproblemen. Sommige mensen mengen kraanwater met gedestilleerd water om te besparen, maar zelfs een kleine hoeveelheid kalk kan zich opbouwen over tijd.
Daarnaast is het slim om het waterreservoir leeg te gooien als je het strijkijzer langere tijd niet gebruikt. Stagnend water kan een broedplaats worden voor mineralen en soms zelfs voor schimmel (hoewel dat zeldzaam is bij regelmatig gebruik). Voorkom bovendien dat je stoomstrijkijzer sputtert en water spuugt door de temperatuur niet extreem hoog te zetten als je niet strijkt.
Hoge temperaturen versnellen de afzetting van kalk. Laat het apparaat altijd volledig afkoelen voordat je het opbergt.
Merken en hun aanpak van kalk
Elk merk heeft zijn eigen manier om met water om te gaan.
Tefal: Bekend om de "Anti-Calc" systeem. Dit is een uitneembaar reservoir waar kalk in verzameld zou moeten worden. In de praktijk helpt het, maar je moet het wel regelmatig schoonmaken. Het systeem is niet waterdicht tegen kalk; het vertraagt het proces.
Philips: Gebruikt vaak "Calc Clean" of een vergelijkbare functie. Dit werkt vaak met een speciaal filtersysteem dat je periodiek moet vervangen.
Handig, maar het zijn wel extra kosten. Rowenta: Staat bekend om sterke stoomkracht, maar heeft vaak een strakker design waar kalk zich makkelijker in kan nestelen.
Zij adviseren zeer sterk om gedestilleerd water te gebruiken. Ongeacht het merk: de basisprincipes blijven hetzelfde. Kalk is de vijand, water is het medium.
Conclusie: water is de sleutel
Om terug te komen op de vraag: ligt het aan het water of het apparaat?
Het antwoord is duidelijk. Het ligt vooral aan het water, maar de staat van het apparaat bepaalt hoe snel het effect zichtbaar wordt. Een goed onderhouden apparaat met hard water gaat sneller kapot of verstopt dan een apparaat met zacht of gedestilleerd water.
Investeer in een fles gedestilleerd water. Het is de goedkoopste verzekering voor je stoomstrijkijzer.
Combineer dat met een maandelijkse ontkalking met azijn, en je strijkijzer zal soepel blijven spuiten.
Zo wordt strijken weer een stuk minder frustrerend en houd je je kleren perfect glad zonder dat je strijkijzer het begeeft.